Het ontwerp is in handen van het architectenteam van SeARCH, met Julius Oud als projectarchitect, samen met Bjarne Mastenbroek, Founding Architect, en Kathrin Hanf, Architect Director. Julius is al sinds 2017 betrokken bij deze bijzondere plek in Wormerveer.

Contouren van de fabriek
Het oorspronkelijke fabrieksgebouw van De Pijl stond met de voet in het water, voor makkelijk laden en lossen, en bestond uit verschillende gebouwdelen met verschillende hoogtes en functies: een fabriek, een pakhuis en een silo. Robuust en functioneel. Julius begint enthousiast te vertellen: “We hebben Zaans Pijl, net als de oude fabriek, ontworpen met de voetafdruk in de Zaan. Ook hebben we de zogenaamde ‘gelaagdheid’ van het oorspronkelijke fabriekspand behouden en vertaald naar het appartementengebouw. Hierop hebben we letterlijk de contouren van de oorspronkelijke fabriek geprojecteerd. Wie goed kijkt, herkent in de witte baksteen nog altijd de oorspronkelijke bouwhoogtes en gevelopbouw van de fabriek. Deze zorgen nu voor een menselijke schaal en een speels silhouet. De witte baksteen en het subtiele spel van raamopeningen geven het gebouw rust, ritme en elegantie. Hierdoor ontstaat lucht en verfijning.”

Verschillende kwaliteiten
Bij de keuze voor nieuwbouw wilde men eerst het oorspronkelijke gebouw letterlijk te vertalen naar het nieuwe ontwerp, bijvoorbeeld door opnieuw te kiezen voor een donkere baksteen, zoals voor de fabriek was gebruikt. “Die weg hebben we bewust niet ingeslagen. Een fabriek en een woongebouw hebben totaal verschillende kwaliteiten”, legt Julius uit. “Wij hebben gezocht naar de overlap, de overeenkomsten: welke ruimtelijke eigenschappen van het oude gebouw kunnen we vertalen naar hoe mensen vandaag willen wonen?”

Silo als icoon en herkenningspunt
Die zoektocht vormde de basis voor het ontwerp, zoals de markante silo van de oude fabriek, die de architecten hebben behouden als icoon en herkenningspunt aan de Zaan. “Het uitzicht is hier de grootste luxe”, zegt architect Julius. “Die benutten we maximaal.” De plattegronden zijn zo ontworpen dat de woonkamer, de keuken en de slaapkamers uitzicht bieden op het landschap. De zuidgevel volgt de contouren van de silo en biedt tegelijkertijd ruimte voor een verticaal patroon in het metselwerk dat een respectvolle knipoog is naar het verleden. Hier bevinden zich de ruimtes waar geen daglicht nodig is, zoals badkamer, technische ruimte en berging. Zo zorgt de dichte gevel voor een iconische uitstraling, terwijl het wonen zich volledig richt op het uitzicht over de Zaan en het weidse landschap daarachter.

Een ‘tetris’ van ramen
Binnen het ontwerp spelen de raampartijen een belangrijke rol. De architecten hebben gekozen voor een zorgvuldig gecomponeerd spel van horizontale en verticale ramen. Hiermee blijft het volume leesbaar als één duidelijke massa, zoals de oorspronkelijke fabriek. Architect Julius omschrijft het als een soort ‘tetris’: “Elk appartement beschikt over zowel een horizontaal raam, dat de weidsheid van het landschap en de horizon vangt, als een verticaal raam, dat het zicht langs het water leidt en de Zaan nadrukkelijk in beeld brengt. Zo hebben bewoners maximaal zicht op de omgeving en wordt het landschap onderdeel van het dagelijks wonen.”

Hoekramen met historie
Om vanuit de appartementen het uitzicht nog meer recht te doen, grijpen de architecten terug op een ander karakteristiek detail van het oorspronkelijke gebouw: het hoekraam. “Vroeger waren deze hoekramen vooral functioneel: om de scheepvaart en aankomende ladingen in de gaten te houden. We zetten de ramen nu in als woonkwaliteit. Op de hoeken bieden de ramen uitzicht aan twee zijden, met panoramische vergezichten over water en land.”

Een hof aan de Zaan
Bijzonder in het ontwerp is de groene binnentuin met een fraai landschappelijk ontwerp. Een soort binnenhof. Gelegen op het zuidwesten en zo ontworpen dat rust en ontmoeting hier vanzelfsprekend samengaan. In de tuin bevindt zich ook een royale poort richting de Zaan. Deze geeft lucht en licht en is een welkome plek om een Zaanse bries op te vangen.

Houten nisje
De entrees van de appartementen bevinden zich aan het binnenhof aan de zonzijde en uitkijkend over de tuin. “Daarom hebben we een bewuste keuze gemaakt om de ramen niet in de gevel te plaatsen, maar iets naar binnen. Ze hebben hier gekozen voor hout, om zijn warme uitstraling. Een beschut nisje waar je heerlijk in de zon kunt zitten, waar je even buiten zit met een kop koffie en je je buren ontmoet,” vertelt Julius. “Zo voel je je snel thuis.”

Poëzie en logica
Julius sluit af met wat voor hem Zaans Pijl typeert: “De balans tussen poëzie en logica: tussen de karakteristiek van het historische fabriekspand én het hedendaagse ontwerp voor een woongebouw. Deze hebben we hier met het hele ontwerpteam op een geweldige wijze bij elkaar gebracht. Én dat op zo’n prachtige plek aan de Zaan. Je zou er zo willen wonen.”